Nhờ dòng nước điều tiết từ hồ Cà Giây và hồ Sông Lũy, bà con xã Hải Ninh đã chủ động tưới tiêu, chuyển đổi cây trồng và phát triển chăn nuôi bền vững.
Khơi dậy sức sống trên vùng đất khát
Tìm về thôn An Lạc, xã Hải Ninh (tỉnh Lâm Đồng) vào những ngày giữa tháng 7, chúng tôi cảm nhận rõ sự thay da đổi thịt của vùng đất vốn từng chịu nhiều ảnh hưởng bởi khí hậu khô hạn. Là xã dân tộc miền núi có diện tích tự nhiên gần 290 km², trong đó đất nông nghiệp chiếm đến 92,8% (khoảng 26.900 ha), nhu cầu về nguồn nước phục vụ sản xuất và đời sống tại Hải Ninh là cực kỳ lớn.
Bà Lền Thị Kín cho biết, từ khi có hồ Cà Giây bà con sản xuất lúa được 3 vụ/năm. Ảnh: KS.
Đứng bên hiên nhà nhìn ra cánh đồng, bà Lền Thị Kín bồi hồi nhớ lại những năm tháng gian khó trước đây, khi hệ thống thủy lợi chưa được đầu tư hoàn chỉnh, việc gieo trồng hoàn toàn phụ thuộc vào nước trời và nguồn nước bơm chuyền bấp bênh từ các ao, bàu tự nhiên. Nước sinh hoạt thiếu thốn, nước tưới tiêu cũng cạn kiệt khiến mỗi mùa vụ trĩu nặng âu lo.
"Ngày xưa cực lắm, bà con chỉ làm được 2 vụ lúa, chủ yếu là lúa mùa và thêm một vụ phụ nhưng năng suất thấp lắm. Giờ thì khác rồi, nhờ mương nước thủy lợi dồi dào dẫn từ hồ Cà Giây về tận ruộng, chúng tôi đã có thể chủ động sản xuất đều đặn mỗi năm 3 vụ lúa", bà Kín hồ hởi chia sẻ.
Người dân phấn khởi vì nguồn nước đến đâu thì mở rộng diện sản xuất đến đó, rất thuận lợi. Ảnh: KS.
Theo ông Huỳnh Tấn Đồng, Trưởng phòng Kinh tế xã Hải Ninh, nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi và sinh hoạt của địa phương hiện nay chủ yếu được cung cấp từ hai công trình thủy lợi lớn là hồ Cà Giây và hồ Sông Lũy, trong đó hồ Cà Giây giữ vai trò cấp nước chủ lực. Việc khai thác và sử dụng hiệu quả hai nguồn nước này trong những năm qua đã mang lại những đổi thay mang tính bước ngoặt cho địa phương.
Sự chủ động về nguồn nước không chỉ giúp ổn định sản lượng lương thực mà còn giúp bà con mạnh dạn thay thế các giống lúa cũ bằng những giống lúa mới cho năng suất vượt trội, chịu hạn tốt như Đài Thơm 8, BĐR36, An Sinh, ML57...
Trên những diện tích đất gò bị thoái hóa, bà con cũng linh hoạt chuyển sang trồng thanh long, trồng màu. Đặc biệt, nguồn nước ổn định còn tạo điều kiện thuận lợi để Hải Ninh phát triển mạnh tổng đàn gia súc, gia cầm trên 50.000 con theo hướng tập trung, bảo đảm nước uống, vệ sinh chuồng trại, giúp hạn chế dịch bệnh và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Nỗ lực phối hợp cấp nước sản xuất
Để dòng nước ngọt từ các công trình hồ chứa phân phối hài hòa trên đồng ruộng, sự điều phối khoa học của lực lượng thủy nông cơ sở là vô cùng quan trọng.
Lực lượng thủy nông nỗ lực điều tiết cấp nước sản xuất cho người dân. Ảnh: KS.
Theo ông Lục Thế Vinh, Trưởng trạm Quản lý thủy nông Bình An (thuộc Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bình Thuận), từ khi hồ Cà Giây và đặc biệt là hồ Sông Lũy đi vào vận hành ổn định, hạ tầng thủy lợi đã tạo nên một bệ đỡ vững chắc cho sản xuất. Bà con không còn phải lo lắng thiếu nước, giúp toàn vùng chuyển đổi đồng bộ sang chuyên canh lúa 3 vụ/năm với năng suất ổn định dao động từ 60 đến 80 tạ/ha.
Đánh giá về vai trò của hệ thống thủy lợi, ông Huỳnh Tấn Đồng nhấn mạnh thêm, các hồ chứa nước còn đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong công tác phòng chống thiên tai và điều tiết nguồn nước giữa mùa mưa và mùa khô. Trong mùa mưa, hệ thống góp phần cắt giảm lưu lượng đỉnh lũ, hạn chế nguy cơ ngập úng tại vùng hạ du, bảo vệ an toàn sản xuất và tài sản của nhân dân. Vào mùa khô, lượng nước tích trữ được điều tiết hợp lý, giúp cắt giảm tối đa tác động của hạn hán, đảm bảo nguồn nước phục vụ sinh hoạt và gieo trồng.
Hồ Cà Giây góp phần đảm bảo nguồn nước phục vụ sinh hoạt và gieo trồng. Ảnh: KS.
Nhờ sự tận tụy của đội ngũ thủy nông và sự đồng lòng của địa phương, những cánh đồng Hải Ninh luôn tràn đầy sức sống. Đánh giá về hiệu quả tổng thể, ông Nguyễn Anh Khoa, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bình Thuận cho biết, hệ thống hồ Cà Giây có dung tích thiết kế hơn 37 triệu m3 nước, hiện cấp nước sản xuất cho diện tích lên tới 16.366 ha.
Trong đó, cây lúa và hoa màu chiếm 15.955 ha/3 vụ trong năm và 411 ha dành cho cây thanh long, cây ăn quả. Nguồn nước chủ động từ hồ Cà Giây đã mở ra cơ hội lớn cho người dân chuyển đổi cây trồng, góp phần cải thiện đời sống và an ninh lương thực tại địa phương.
Theo ông Huỳnh Tấn Đồng, Trưởng phòng Kinh tế xã Hải Ninh, để tiếp tục nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nước trong thời gian tới, địa phương đề xuất Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bình Thuận tiếp tục phối hợp chặt chẽ để vận hành, điều tiết nước khoa học, an toàn. Đồng thời, từng bước đầu tư kiên cố hóa hệ thống kênh mương, khuyến khích các mô hình tưới thông minh, chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp.
Kim Sơ (Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/thuy-loi-binh-thuan-diem-tua-ben-vung-tren-dat-hai-ninh-d822205.html)