Dù El Niño gây áp lực sụt giảm nguồn nước, Công ty Khai thác công trình thủy lợi Bình Thuận vẫn linh hoạt điều tiết, bảo đảm nguồn nước sinh hoạt và sản xuất.

Sụt giảm dung tích trữ và bài toán phân phối dòng nước

Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bình Thuận là đơn vị hoạt động công ích với nhiệm vụ chủ yếu là quản lý, khai thác các công trình thủy lợi trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng. Tính đến ngày 31/12/2025, công ty quản lý 45 hồ chứa với tổng dung tích trên 418 triệu m³, 112 đập dâng, 21 trạm bơm, 1 cống điều tiết lũ, cùng hơn 1.676 km kênh mương và trên 5.000 công trình trên kênh. Các công trình này nằm rải đều trên địa bàn khu vực 2, phục vụ cấp nước cho sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt và các ngành kinh tế khác trong tỉnh.

Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bình Thuận hiện quản lý 45 hồ chứa. Ảnh: Kim Sơ.

Tính đến ngày 21/7, lượng nước tích trữ tại các hồ chứa giảm khá nhiều so với cùng kỳ. Tổng dung tích hữu ích hiện đạt trên 148/367 triệu m³, tương đương 40% dung tích thiết kế, thấp hơn cùng kỳ năm trước 25,85 triệu m³. Ở lưu vực lân cận, hồ thủy điện Đại Ninh chỉ còn 24% dung tích thiết kế (thấp hơn cùng kỳ 15,95 triệu m³), còn hồ Hàm Thuận đạt 22% (thấp hơn cùng kỳ 44,13 triệu m³).

Về thực trạng này, ông Nguyễn Anh Khoa, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bình Thuận, tỉnh Lâm Đồng cho biết, dù nguồn nước tại các hồ chứa sụt giảm dưới tác động của hiện tượng El Niño, nhưng nhờ dự báo và triển khai sớm các phương án cân đối, nguồn nước hiện tại cơ bản vẫn đáp ứng tốt nhu cầu gieo trồng và sinh hoạt của người dân. Đến thời điểm này, chưa phát sinh nguy cơ thiếu nước trên các hệ thống công trình do đơn vị quản lý.

Để sử dụng nước hiệu quả, công ty đã triển khai phương án phòng chống hạn hán, thiếu nước năm 2026 ngay từ đầu năm. Các đơn vị liên tục kiểm kê nguồn nước, kiểm tra, sửa chữa, nạo vét hệ thống kênh mương và tận dụng tối đa nguồn nước hồi quy để giảm thất thoát. Biện pháp chính hiện nay là tưới tiết kiệm, tưới luân phiên theo nhu cầu thực tế của từng khu vực.

Hiện công ty đang điều tiết nước phục vụ sản xuất vụ hè thu. Ảnh: KS.

Đặc biệt, công ty phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, các nhà máy thủy điện để điều tiết hợp lý, ưu tiên cao nhất cho nước sinh hoạt. Công ty cũng linh hoạt điều chỉnh, tạm ngưng cấp nước tại một số nhà máy nước hoặc trạm bơm (như trạm bơm Phú Hội, nhà máy nước Ba Bàu - Mương Mán, Sông Mao...) khi nguồn nước khu vực đó đã ổn định để dồn lực cân đối cho các vùng khó khăn hơn.

Nhờ đó, tính đến ngày 21/7, tổng khối lượng cấp nước cho các nhà máy nước hơn 30,7 triệu m³, đạt 110% kế hoạch. Về nông nghiệp, diện tích gieo trồng vụ hè thu (lúa và màu) đã thực hiện được 30.305 ha (đạt 92,75% kế hoạch), cùng 13.623 ha thanh long và cây ăn quả được bảo đảm đủ nước tưới.

Sẵn sàng kịch bản cực đoan và chiến lược thích ứng bền vững

Hiện nay, khu vực đã bước vào mùa mưa nên áp lực thiếu nước không còn như giai đoạn cao điểm mùa khô. Tuy nhiên, công ty vẫn duy trì các phương án ứng phó theo từng kịch bản nguồn nước để không bị động trước thời tiết khó lường.

Công nhân thủy nông của công ty đã nỗ lực điều tiết nước nước hợp lý, hiệu quả, tiết kiệm. Ảnh: Kim Sơ.

Theo ông Nguyễn Anh Khoa, đơn vị đang theo dõi sát lượng mưa và dòng chảy về các hồ để điều tiết linh hoạt. Mục tiêu là vừa bảo đảm an toàn công trình trong mùa mưa lũ, vừa tích nước hợp lý vào cuối mùa nhằm chuẩn bị cho mùa khô năm 2026–2027. Trường hợp lượng nước tích lũy thấp hơn dự kiến, công ty sẽ phối hợp với các địa phương rà soát nhu cầu, điều chỉnh lịch thời vụ và bố trí lại cơ cấu cây trồng phù hợp với nguồn nước hiện có.

Về lâu dài, để hạn chế việc phải cắt giảm sản xuất, Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bình Thuận kiến nghị các cấp đẩy nhanh tiến độ đầu tư các dự án chuyển nước và tạo nguồn như hồ Ka Pét, hồ La Ngà 3, hệ thống chuyển nước Sông Dinh 3 - Núi Đất, Tà Mú - Suối Măng - Cây Cà; đồng thời sớm hoàn thành đền bù lòng hồ Sông Dinh 3. Việc nạo vét các hồ chứa bị bồi lấp có dung tích trữ thấp và kiên cố hóa kênh mương cũng cần được triển khai để nâng cao năng lực giữ nước, giảm thất thoát và thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu.

Kim Sơ (Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/giai-phap-dieu-tiet-nuoc-linh-hoat-ung-pho-tac-dong-el-nio-d823000.html)